Quranda möminlərə bildirilən ən vacib ibadətlərdən biri də Allahın elçilərinə itaətdir. Allah, elçilərini onlara itaət etməyimiz üçün göndərdiyini bildirmişdir. İman gətirənlər hər dövrdə elçiyə itaət etməklə sınanmışlar. Elçilər Allahın sözünü və əmrlərini insanlara çatdıran, onları Uca Rəbbimizin ayələri və axirət günü ilə xəbərdar edib qorxudan, Allahın insanlar arasından seçərək digərlərindən üstün etdiyi, təqvaları, davranışları və əxlaqları ilə insanlara nümunə olan, səmimi, Allahın dostu və yaxını olan mübarək insanlardır. Ayədə bildirildiyi kimi, elçilərə itaət Allaha itaətin göstəricisidir:

Kim Peyğəmbərə itaət edərsə, Allaha itaət etmiş olar, kim üz çevirərsə, bil ki, Biz səni onlara gözətçi göndərməmişik. (Nisa surəsi / 80)

Elçiyə itaətsizlik isə o insanın Allaha və dinə qarşı çıxdığını, müsəlman olduğunu söyləsə də inancında səmimi olmadığını göstərir. Bu, Allahın Quranda bildirdiyi mühüm sirlərdən biridir. Allah bir ayədə elçiyə itaət edənlərlə etməyənlərin fərqini belə bildirmişdir:

Bunlar Allahın qoyduğu hüdudlarıdır. Kim Allaha və Onun Elçisinə itaət edərsə, Allah onu ağacları altından çaylar axan, içində əbədi qalacaqları Cənnət bağlarına daxil edər. Bu, böyük uğurdur. Kim Allaha və Onun Elçisinə asi olub Onun hüdudlarını aşarsa, Allah onu içində əbədi qalacağı Cəhənnəm oduna vasil edər. Onun üçün alçaldıcı bir əzab vardır. (Nisa surəsi / 13-14)

Allah Quranda elçiyə qarşı itaəti ətraflı izah etmiş, həqiqi itaət və müti ruhun necə olmasını, hansı itaətin Allah Qatında qəbul olunacağını insanlara bildirmişdir. Bu ayələrdən də göründüyü kimi, bir insanın din əxlaqının bütün tələblərini yerinə yetirməsi və din üçün çox xidmət göstərməsi kifayət deyil. Əgər həmin insan elçiyə itaətdə Allahın bildirdiyi əxlaqı göstərmirsə, Qurana əsasən nöqsana yol verirsə, Allah onun bütün əməllərini puç edər.

Allah Nisa surəsində insanlara çox mühüm bir sirr bildirir. Ayə belədir:

Xeyr! Sənin Rəbbinə and olsun ki, onlar öz aralarında baş verən çəkişmələrdə səni hakim hesab etməyincə, sonra da verdiyin hökmlərə görə özlərində bir sıxıntı duymadan tam təslim olmayınca iman gətirmiş olmazlar. (Nisa surəsi / 65)

Bu ayə bizə peyğəmbərə qarşı itaətin necə olmasını bildirir. İnsanların bir çoxu itaət anlayışına bələddir. Ancaq elçiyə itaət insanın bildiyi bütün itaət formalarından fərqlidir. Bu ayədə Allahın bildirdiyi kimi, mömin elçiyə qəlbən, içində heç bir şübhə və tərəddüd olmadan itaət etməlidir. Əgər bir insan elçinin dedikləri barədə içində şübhə hiss edirsə, öz ağlını daha çox bəyənib, öz fikrini daha doğru və yaxşı olduğunu zənn edirsə, ayədə bildirildiyi kimi bu həmin insanın iman gətirmədiyini göstərir.

Həqiqi imanlı və itaətkar möminlər elçinin hər söylədiyinin onlar üçün ən xeyirlisi və ən gözəli olduğunu bilirlər. Deyilənlər mənfəətlərinə zidd olsa da, bunları böyük şövq və istəklə qəbul edərək yerinə yetirirlər. Bu əxlaq həqiqi imanın göstəricisidir və Allah bu cür itaət edənlərin xilas olacaqlarını müjdələyir. Allahın bu müjdəni verdiyi ayələrdən bəziləri belədir:

Allaha və Onun Elçisinə itaət edənlər Allahın onlara nemət olaraq bəxş etdiyi peyğəmbərlərlə, sidq ürəkdən inananlarla, şəhidlərlə və əməlisalehlərlə birlikdə olacaqlar. Onlar necə də gözəl dostlardır. (Nisa surəsi / 69)
Allaha və Onun Elçisinə itaət edənlər, Allahdan qorxub çəkinənlər – məhz onlar uğur qazananlardır. (Nur surəsi / 52)
De: “Allaha və Peyğəmbərə itaət edin”. Əgər üz çevirsəniz, bilin ki, o ancaq özünə həvalə edilənə cavabdehdir, siz də ancaq özünüzə həvalə edilənə cavabdehsiniz. Əgər ona itaət etsəniz, doğru yola yönəlmiş olarsınız. Peyğəmbərin öhdəsinə düşən isə ancaq açıq-aşkar təbliğat aparmaqdır. (Nur surəsi / 54)

Yuxarıdakı ayələrdə bildirildiyi kimi elçiyə itaət edənlər hidayət tapacaqlar. Tarix boyunca bütün insanlar Allahın elçilərinə tabe olmaqla sınanmışlar. Allah elçilərini hər zaman insanların arasından seçmişdir. Bəzi dar düşüncəli və ağılsız insanlar isə öz aralarından çıxan və ya digərləri ilə müqayisədə çox zəngin olmayan bir insana itaət etməyi dərk edə bilməyiblər. Halbuki Allah elçilərini seçmiş, hər cəhətdən gücləndirmiş, onlara elm və güc-qüvvət vermişdir. Bu insanların dərk edə bilmədikləri mühüm həqiqət isə seçimin Allaha aid olduğudur.

Səmimi mömin Allahın seçdiyi insana can və könüldən itaət edir, qəlbən bağlanır və hörmət bəsləyir. Elçinin hər sözünə tabe olduqda isə, əslində Allaha tabe olaraq itaət etdiyini bilir. Allaha və dinə təslim olanlar, Allahın elçisinə də tam təslim olarlar. Allah ayədə Ona təslim olanlar haqqında belə bildirmişdir:

Xeyr! Kim yaxşı işlər görüb Allaha təslim olarsa, Rəbbi yanında onun mükafatı olar. Onlara heç bir qorxu yoxdur və onlar kədərlənməyəcəklər. (Bəqərə surəsi / 112)

Allah Quranda belə buyurmuşdur:

Ey iman gətirənlər! Səsinizi Peyğəmbərin səsindən yüksəyə qaldırmayın və bir-birinizə müraciət etdiyiniz kimi ona da uca səslə müraciət etməyin. Yoxsa, özünüz də hiss etmədən əməlləriniz hədər gedər. Həqiqətən, Allahın Elçisi yanında səsini endirənlər o şəxslərdir ki, Allah onların qəlbini təqva üçün sınağa çəkmişdir. Onları bağışlanma və böyük mükafat gözləyir. (Hucurat surəsi / 2-3)

Allahın elçisi möminləri hər zaman haqqa, ən doğru və ən gözəl olana dəvət etmişdir. Əlbəttə ki, elçilərin bu çağırışı çox vaxt ətrafdakı insanların nəfsləri ilə ziddiyət təşkil edir. Lakin möminlər və elçiyə itaət edənlər ən çətin şəraitdə də nəfslərinə deyil, Allahın, elçisinin və Quranın sözünə tabe olurlar. . İmanı zəif və ya nəfsinə hakim ola bilməyən insanlar isə elçinin çağırışı qarşısında itaətsizlik göstərə və zəif davrana bilərlər. Ayədə də bildirildiyi kimi, səs tonları, danışıq üslubları, seçdikləri sözlər onların qəlblərindəki xəstəliyi və itaətdəki zəifliklərini büruzə verir.

Hörmətə uyğun olmayan tərzdə peyğəmbərin sözünə qarşı çıxaraq əxlaqsızca səslərini yüksəldə bilərlər. Bir az əvvəl də qeyd etdiyimiz kimi, bir insan gecə-gündüz din əxlaqının yayılması üçün cəhd göstərsə də, itaətsizliyinə görə Allah onun əməllərinin hədər olacağını bildirmişdir.

Bu Quranın bir çox ayəsində bildirilən mühüm sirdir. Allah insanların gözəl işlər görmələrini, İslam əxlaqının mənfəəti üçün qətiyyətlə xidmət etmələrini, gözəl əxlaq nümayiş etdirmələrini, fədakar, səbirli, doğru sözlü, sədaqətli insanlar olmalarını əmr etmişdir. Şübhəsiz ki, bunların hamısı insana axirəti üçün faydalı olan çox vacib ibadətlərdir.Lakin Hucurat surəsindəki ayədə bildirildiyi kimi, insanın bütün əməlləri Allahın elçisinə qarşı göstərdiyi hörmətsizliyə görə hədər gedə bilər. Şübhəsiz ki, bu da Allahın elçisinə bəslənilən hörmət və itaətin nə qədər əhəmiyyətli olduğunu göstərir.

Allahın Quranda xəbər verdiyi Talut və ordusu ilə bağlı hadisə elçiyə itaətin əhəmiyyətini göstərən xatırlatmalardan biridir. Allahın elçisi olan Talut öz ordusu ilə birlikdə düşmən tərəfə gedərkən onları xəbərdar etmiş və qarşılarına çıxacaq çaydan su içməmələrini söyləmişdir. Bununla bağlı ayə belədir:

Talut qoşunla birlikdə döyüşə yola düşdükdə əsgərlərinə dedi: “Allah sizi bir çayla imtahan edəcək. Kim ondan içsə, məndən deyildir. Bir ovuc götürən istisna olmaqla, kim ondan dadmasa, o, məndəndir”. Onların az bir qismi istisna olmaqla hamısı ondan su içdilər. Talut onunla olan möminlərlə birlikdə çayı keçdikdən sonra bəziləri dedilər: “Bu gün bizim Caluta və onun qoşununa gücümüz çatmayacaq”. Allahla qarşılaşacaqlarını yəqin bilənlər isə dedilər: “Neçə-neçə az saylı dəstələr Allahın izni ilə çox saylı dəstələrə qalib gəlmişdir!” Allah səbir edənlərlədir. (Bəqərə surəsi / 249)

Ayədən göründüyü kimi, Talutun əmrinə tabe olmayanlar gücsüz qaldılar.Ona tabe olanlar isə güc qazanmış və Allahın izni ilə sayları çox az olsa da qalib gəlmişlər. Bunlar Allahın Quranda bildirdiyi sirlərdir. Zəfər, güc və üstünlük insanların hesab etdiyi kimi maddi imkanda, say çoxluğunda, vəzifədə, ya da fiziki xüsusiyyətlərdə deyil. Kim Allahın qoyduğu hüdudlara tabe olar, Allaha və elçisinə itaət edərsə, Allah o insanı hər kəsdən güclü edər, ağıl, sağlamlıq, ruzi və zənginlik kimi saysız-hesabsız nemətlərlə mükafatlandırar. Axirətdə isə onlar üçün daha gözəl və ehtişamlı sonsuz həyat hazırlanmışdır.